Kako je nastao Steam: Od besplatnog Counter-Strike moda do revolucije CS 1.6
Kako je nastao Steam priča je koja je neraskidivo povezana sa eksplozivnim uspehom jedne od najvažnijih mrežnih pucačina u istoriji – Counter-Strike. Početkom 2000-ih godina, kompanija Valve suočila se sa ogromnom krizom održavanja: kad god bi izbacili novu zakrpu (patch) za Counter-Strike, stotine hiljada igrača širom sveta pokušavale bi da je preuzmu u istom trenutku. To je konstantno obaralo servere i onemogućavalo igranje danima. Kako bi automatizovao distribuciju zakrpa, smanjio varanje u igrama i zaobišao klasične izdavače, Valve je stvorio Steam. Platforma je ušla u beta fazu u martu 2002. godine, dok je zvanični klijent lansiran 12. septembra 2003. godine.
Evolucija Counter-Strike-a od amaterskog projekta nastalog u studentskoj sobi do kultne verzije 1.6 predstavlja sam temelj na kome stoji današnja najveća digitalna prodavnica igara na svetu.
Beta era (1999–2000): Od amaterskog moda do kupovine od strane Valve-a
Counter-Strike prvobitno uopšte nije bio projekat kompanije Valve. Nastao je kao strastveni mod iza kojeg su stajali student Minh „Gooseman“ Le i Džes „Cliffe“ Klif (Jess Cliffe), a kao osnova poslužio je GoldSrc motor pokretač prve Half-Life igre.
- Beta 1.0 (19. jun 1999): Prva verzija sadržala je svega četiri mape (cs_siege, cs_mansion, cs_wpndepot i cs_prison) i bila je isključivo usmerena na spasavanje talaca.
- Beta 1.1 – 3.0: Donose brza stabilizacijska poboljšanja, kvalitetnije servere i uvođenje legendarnih mapa poput cs_assault.
- Beta 4.0 (Novembar 1999): Ključni trenutak u istoriji žanra – predstavljen je režim deaktivacije bombe (Bomb Defusal – mape sa prefiksom de_). Ubacivanjem mapa de_dust, de_nuke i de_prodigy, takmičarska meta taktičkih pucačina promenjena je zauvek.
- Valve akvizicija (April 2000): Shvativši neverovatnu popularnost ovog moda, Valve kupuje prava na Counter-Strike intelektualnu svojinu i zapošljava Le-a i Klifa.
WON era (2000–2002): Verzije 1.0 do 1.5 i zlatno doba igraonica
Pre nego što je Steam uopšte ugledao svetlost dana, igrači su se na mrežne servere povezivali putem starog sistema pod nazivom World Opponent Network (WON).
Verzija 1.0 zvanično je izašla u novembru 2000. godine kao samostalni komercijalni proizvod. Već sa verzijom 1.1 u martu 2001. godine stiže najpoznatija takmičarska mapa u istoriji video-igara – de_dust2, zajedno sa mapom de_inferno. U septembru iste godine, verzija 1.3 donosi integrisani glasovni chat (Voice Chat), što je omogućilo timovima lakšu koordinaciju napada bez eksternih programa.
Poslednja velika nadogradnja na starom WON sistemu bila je verzija 1.5 (jun 2002). Ova verzija bila je izuzetno ispeglana, masovno se igrala u internet i LAN igraonicama širom sveta i među igračkim puristima se i danas pamti kao vrhunac klasičnog gejmpleja.
Tranzicija na Steam: Lansiranje verzije 1.6 i bes igrača
Svestan moći svoje igračke baze, Valve je iskoristio Counter-Strike kako bi uspostavio Steam kao novi industrijski standard, vezujući sledeću veliku nadogradnju direktno za instalaciju novog softvera.
U januaru 2003. godine pokrenuta je beta za verziju 1.6, koja je u igru ubacila puške FAMAS i Galil, taktičke štitove i izmenjene rasporede mapa de_inferno i de_aztec. Svi koji su želeli da testiraju ove novitete bili su primorani da preuzmu rani Steam klijent.
Ne propustite ovo
Kada je Counter-Strike 1.6 zvanično lansiran 12. septembra 2003. godine zajedno sa javnim izlaskom Steam-a, usledio je ogroman bes zajednice. Igrači su mrzeli rani Steam: bio je ružan, pun grešaka, trošio je dragocenu radnu memoriju i usporavao ionako spor internet protok (u doba dial-up i ranog ADSL-a). Međutim, Valve je bio neumoljiv. Dana 31. jula 2004. godine, Valve je trajno ugasio stare WON servere. Izbor je bio jasan – ili instalirajte Steam, ili zaboravite na mrežni Counter-Strike.
Prelazak na Counter-Strike: Source (2004) i podela zajednice
U oktobru 2004. godine, Valve lansira Counter-Strike: Source, rimejk igre napravljen u novom Source pokretaču koji je doneo naprednu fiziku (Havok engine) i drastično bolju grafiku. Međutim, umesto da svi pređu na novu igru, zajednica se duboko podelila.
Takmičarski i pro-gejmeri smatrali su da su mehanika kretanja i recoil u CS: Source verziji isuviše „neprecizni“ i opremljeni nepotrebnim fizikalnim rekvizitima (poput buradi i kutija koje su blokirale prolaze na mapama). Zbog toga je Counter-Strike 1.6 ostao dominantna esports igra narednih skoro deset godina, sve do dolaska Counter-Strike: Global Offensive (CS:GO) 2012. godine.
Prve igre koje su pokrenule Steam ekosistem
Kada je Steam počeo sa radom krajem 2003. godine, na njemu nije bilo eksternih izdavača niti stotina indie igara kao danas. Bio je to ekskluzivni pokretač za ekskluzivni naslove kompanije Valve. Prva postava igara na Steamu obuhvatala je:
- Counter-Strike 1.6: Vodeći naslov iskorisćen za migraciju stotina hiljada igrača.
- Half-Life: Originalna naučno-fantastična kampanja iz 1998. godine.
- Team Fortress Classic (TFC): Valve-ova klasna taktička pucačina.
- Day of Defeat: Dugo očekivani komercijalizovani mod iz Drugog svetskog rata.
- Deathmatch Classic: Retro posveta brzim arena pucačinama u stilu Quake-a.
Hronološki pregled razvoja Counter-Strike-a i Steama
| Faza i Verzija | Period | Ključne novine i prekretnice |
|---|---|---|
| Beta Era (1.0 – 4.0) | 1999 – 2000. | CS nastaje kao mod; ubacivanje Bomb Defusal (de_) moda u Beta 4.0; Valve kupuje licencu. |
| WON Era (1.0 – 1.5) | 2000 – 2002. | Samostalna prodaja; dolazak de_dust2 mape (1.1) i ugradnja Voice Chat-a (1.3). Zlatno doba igraonica. |
| Lansiranje Steama & 1.6 | 2003 – 2004. | Lansiran Steam (12. septembar 2003); ugašeni WON serveri 2004. godine čime je Steam postao obavezan. |
| Source Era | 2004. | Prelazak na Source engine i fiziku; velika podela igrača između CS 1.6 i CS: Source. |
Često postavljana pitanja (FAQ)
Zašto je Valve primarno napravio Steam?
Steam je prvobitno napravljen kako bi automatizovao proces ažuriranja (patchinga) za igru Counter-Strike. Zbog ogromnog broja igrača, izbacivanje novih verzija redovno je rušilo servere i onemogućavalo igranje.
Kada su ugašeni stari WON serveri za Counter-Strike?
Valve je zvanično ugasio WON (World Opponent Network) arhitekturu 31. jula 2004. godine, čime je prelazak na Steam klijent postao jedini način za igranje mrežnog CS 1.6.
Zašto gejmeri u početku nisu voleli Steam?
Rani Steam klijent iz 2003. godine imao je brojne tehničke probleme, često je pucao, kočio računare i zahtevao stabilnu internet vezu za preuzimanje zakrpa, što je u doba dial-up i ranog ADSL interneta predstavljalo veliki problem za igrače.
Zašto pro-igrači nisu odmah prešli na Counter-Strike: Source 2004. godine?
Takmičarska zajednica smatrala je da je CS: Source imao lošiji osećaj kretanja i pucanja (recoil), dok je nova fizika sa objektima na mapi unela nepotrebnu nasumičnost u mečeve. Zbog toga je CS 1.6 ostao vodeća esports igra sve do 2012. godine.
